Rynek książki młodzieżowej, określany mianem Young Adult (YA), to obecnie jeden z najdynamiczniej rozwijających się sektorów branży wydawniczej. Dawno minęły czasy, gdy nastolatki ograniczały się wyłącznie do szkolnych lektur i kilku klasyków przygodowych. Współczesna młodzież czyta dużo, namiętnie i bardzo świadomie wybiera swoje lektury. Półki w księgarniach uginają się od nowości, a media społecznościowe – zwłaszcza TikTok i Instagram – kreują globalne bestsellery w ciągu kilku dni. Co jednak króluje w czytnikach i na szafkach nocnych młodych ludzi? Czy wciąż szukają ucieczki w świat smoków i magii, czy może wolą mroczne wizje upadłych cywilizacji?
Renesans fantastyki i fenomen Romantasy
Fantastyka od lat trzyma się mocno, ale w ostatnim czasie przeszła znaczącą ewolucję. Klasyczne opowieści o wybrańcu ratującym świat ustępują miejsca historiom, w których magia jest tłem dla skomplikowanych relacji międzyludzkich, politycznych intryg i dylematów moralnych. Młodzi czytelnicy szukają w fantastyce nie tylko oderwania od rzeczywistości, ale też emocji.
Szczególnym zainteresowaniem cieszy się podgatunek zwany Romantasy (połączenie romansu i fantasy). To książki, w których epickie bitwy i magiczne systemy są równorzędne z rozbudowanym wątkiem uczuciowym. Bohaterowie tych powieści to często postacie niejednoznaczne, zmagające się z traumami i własnymi demonami. Popularność tego nurtu wynika z potrzeby eskapizmu – szkoła, presja rówieśnicza i stres egzaminacyjny sprawiają, że możliwość zanurzenia się w świecie, gdzie problemy rozwiązuje się za pomocą miecza lub zaklęcia, a miłość zawsze zwycięża (lub tragicznie kończy), jest niezwykle kusząca. Co ciekawe, granica wiekowa się przesuwa – po te tytuły sięgają nie tylko nastolatki, ale i młodzi dorośli (kategoria New Adult), co sprawia, że tematyka bywa coraz odważniejsza i bardziej złożona.
Powrót mody na dystopie
Dekadę temu, za sprawą Igrzysk Śmierci, mieliśmy do czynienia z gigantyczną falą popularności dystopii. Potem trend ten nieco przygasł na rzecz literatury obyczajowej, by teraz powrócić ze zdwojoną siłą. Dlaczego młodzi ludzie znów chcą czytać o upadłych systemach, totalitarnych rządach i walce o przetrwanie w zrujnowanym świecie? Odpowiedź wydaje się tkwić w otaczającej nas rzeczywistości.
Kryzys klimatyczny, niepokoje społeczne, pandemia i konflikty zbrojne sprawiają, że wizje przyszłości kreślone w dystopiach stają się niebezpiecznie bliskie realiom. Młodzież, która jest niezwykle wrażliwa na kwestie sprawiedliwości społecznej i ekologii, odnajduje w tych książkach odbicie swoich lęków, ale też nadzieję. Bohaterowie dystopii to zazwyczaj zwykli nastolatkowie postawieni w ekstremalnych sytuacjach, którzy muszą znaleźć w sobie siłę, by sprzeciwić się systemowi. To narracja o buncie, odzyskiwaniu sprawczości i walce o lepsze jutro. Dla pokolenia dorastającego w cieniu globalnych kryzysów takie historie są nie tylko rozrywką, ale też formą przepracowywania lęku o przyszłość.
Problemy psychiczne i poszukiwanie tożsamości
Obok smoków i postapokaliptycznych ruin, na listach bestsellerów mocno trzyma się literatura realistyczna, poruszająca trudne tematy (tzw. problem novels). Współczesna literatura młodzieżowa odważnie wchodzi w obszary, które kiedyś były tabu. Depresja, zaburzenia lękowe, tożsamość płciowa, uzależnienia czy przemoc rówieśnicza – to wątki, których młodzi czytelnicy szukają w książkach.
Chcą czytać o sobie i swoich problemach, ale przedstawionych bez moralizowania i protekcjonalnego tonu. Autentyczność jest tu kluczem. Jeśli autor próbuje udawać, że rozumie język i problemy dzisiejszych licealistów, a jego wiedza zatrzymała się na latach 90., czytelnicy błyskawicznie to wyczują i odrzucą taką pozycję. Z kolei książki, które szczerze i z empatią opisują walkę o zdrowie psychiczne czy akceptację, zyskują status kultowych. Literatura staje się lustrem, w którym młody człowiek może się przejrzeć i zrozumieć, że nie jest ze swoimi problemami sam. To niezwykle ważna, terapeutyczna funkcja książek Young Adult.
Siła poleceń w mediach społecznościowych
Mówiąc o tym, co czytają nastolatki, nie można pominąć wpływu internetu. Zjawisko BookTok (społeczność czytelnicza na TikToku) to obecnie największa siła napędowa rynku książki młodzieżowej. Krótkie filmiki, w których użytkownicy dzielą się emocjami po lekturze – często płacząc, krzycząc z radości lub rzucając książką o ścianę – działają na wyobraźnię lepiej niż profesjonalne recenzje krytyków. To właśnie te emocjonalne polecenia decydują o tym, czy dany tytuł o wampirach, czy o pierwszej miłości stanie się hitem. Młodzież ufa swoim rówieśnikom i szuka w książkach silnych wrażeń, którymi natychmiast może podzielić się ze swoją społecznością online.
Niezależnie od tego, czy szukasz najnowszych hitów z TikToka, klasyki fantastyki, wciągających dystopii czy poruszającej literatury obyczajowej, sprawdź ofertę księgarni internetowej Tantis. Znajdziesz tam bogaty wybór książek dla młodzieży, które idealnie wpisują się w aktualne trendy i potrzeby młodych czytelników.